Дата •
23 августа 2023 г. 14:28
TU
Адаанда кирген таблицаның өзек үндезини Сибирьниң чурт шинчилекчизи А.П. Ермолаевтиң «Урааңгайларда мал таңмалары болгаш демдектери» (Тавра и метки у урянхаев) деп хол-биле бижээн ажылы болур. Мында А.П. Ермолаев тыва омактың аймактар (сумулар) таңмаларының чуруктарын болгаш оларның дугайында чүүлдерни демдеглеп бижип каан. Ам бо бижимел ажыл Красноярскиниң чурт-шинчилел музейинде шыгжаттынып чыдар.XIX …
Дата •
21 августа 2023 г. 8:58
TU
Национал архивтиң тыва чоннуң болгаш өгнүң дугайында ёзу-чанчылдары-биле таныштырылгазы.ДаштарТыва чоннуң амыдыралында даштар онзагай ажык-дузалыг. Чер кырындан чыып алыр, чер иштинден казып алыр чүвелерге даштар хамааржыр.Ыдыктыг даштарның эреңгей данзызы бо-дур:1. Шай согаажының дажы2. Чаныы3. Даспы4. Шаныыш5. Оттук дажы6. Шивит7. Чат-даш8. Көдүрер-даш9. Сай дажы10. Дээрбе дажы11. Чараш-даштар12. Чурумалдыг хаялар13. Чурумалдыг көжээлер14. Мал-маган …
Дата •
9 августа 2023 г. 10:01
TU
Шээр малдың төжүн хүндүткел чеми кылдыр ажыглаар. Өгге ырак черден төрел-дөргүлү, эш-өөрү, уруг-дарыы келген таварылгада төшту хүндүлеп салып бээр. Ындыг таварылга болбаанда, өгнүң эр ээзинге салыр. Куда болганда, төшту шалаңныг кургулдай-биле ораагаш, өг-бүле бооп турар аныяктарга салыр. Төш өрү аастыг сава болуп, малдың буян-кежиин доктаадыр, ынчангаш ооң шандырлыг кезээн малдың …
Дата •
28 июля 2023 г. 9:53
TU
Тыва Республиканның девискээри кайгамчык улуг Азий диптиң төп кезээнде, арга-ыяштыг Чөөн Сибирь биле кургаг ховуларлыг Моол Арат Республиканың аразында кызыгаар бооп чыдар.Республиканың ындыг туруш-байлаа ооң дириг амытаннарының онзагай чуулдерин, янзы-бүрү хевирлерин илередип турар. Хемнер унарында болгаш ховуларның, арга-ыяштыг черлерниң база бедик дагларның чүзүн-баазын дириг амытаннары бар. Тыванның делгем ховулары, сырый …
Дата •
21 июля 2023 г. 9:31
Обширные знания накоплены у тувинцев в области народных астрономических знаний. Многие из них в современных условиях кажутся примитивными, неверными. Однако сам факт стремления найти причины небесных явлений, установить взаимосвязь между космическими и земными явлениями имел определенное значение для развития пытливости, любознательности ума. Наличие собственных названий некоторых небесных тел и звезд …
Дата •
19 июля 2023 г. 8:42
TU
Национал архивтиң тыва чоннуң болгаш өгнүң дугайында езу-чанчылдары-биле таныштырылгазы.Бирден он үш харга чедир уруг назыны.Тывалар чаш уругну бир хардан он үш харга чедир азыраарын, доруктурарын база дуза кадар кылдыр кижизидерин тергиин чугаалап көөр чорааннар. Чаш уругну он үш харга чедир бодун мөзүлүг ап чоруур кылдыр азырап каарга, бүгү назынында мегелевес, …
Дата •
13 июля 2023 г. 16:48
TU
Ужа кезериниң чурумуХой эъдин хөрек, бел-кежик кылдыр аңгылаар. Ону аңгылаарда, хойнуң ээгилерин адаандан өрү 3-тү санааш, ээги тооңун оора кескеш, 3 дугаар ээги дужунда оорганы оора кескеш, аңгылааш, чыпшыдын адыра кезип каар. Ужа кезери улуг харысаалгалыг, ынчангаш далашпайн, чидиг бижекти ажыглаза эки.Хойнуң белин эвередир азып алыр болза, дуржулга чок кижиге эптиг. …
Дата •
10 июля 2023 г. 15:57
Существенную часть духовного наследия тувинского народа составляют традиции и обычаи, тесно связанные со всеми сферами его общественной и семейной жизни. Они умеют глубокие генетические истоки, являются неотъемлемой составной частью духовной культуры народа на разных этапах его исторического развития. Традиции и обычаи сложились на основе трудового и жизненного опыта народа и …
Дата •
10 июля 2023 г. 15:03
Охотничий промысел у тувинцев наряду со скотоводством был весьма значимой отраслью хозяйства. Однако до сих пор вербальные тексты, входящие в структуру охотничьего ритуала, не стали предметом специального анализа. Исследователи традиционной обрядности тувинцев обращали внимание лишь на сам ритуал как составную часть всего обрядового комплекса. При таком подходе обрядовый текст, являющийся …
Дата •
7 июля 2023 г. 16:13
Изучение тувинских обрядов, связанных с освящением скота, представляет несомненный интерес, поскольку в них отражены воззрения народа на окружающий мир, вобравшие в себя различные элементы, как древних культов, так и более поздних верований. Это тем более интересно, что эти обряды связаны с основным занятием населения — скотоводством. В литературе тувинские обряды …