ТАЙБЫҢНЫ КАМГАЛААН ДАЙЫНЧЫ МӨГЕ
1921 чылдың март 15-те Тыва Арат Республиканың Улуг-Хем кожууннуң Хендерге сумузунуң Могай-Бажы деп черге чурттап чораан малчын араттар Хелин-оол биле Кавайлык Доңгактарның өг-бүлезинге оол төрүттүнген.
1941 чылда Бегзи-Хууракты Тываның революстуг шериинче албан-хүлээлге эрттирери-биле келдирткен. 1942 чылда бүгү Тываның Наадымынга аныяк мөге Бегзи-Хуурак онагларын чииги-биле ажып, республиканың эң күштүг мөгези Чөөн-Хемчик кожуундан Чамыян Моңгушту октааш, шүглүп үнгеш, Тыва Арат Республиканың Арзылаң мөгези атты чаалап алган.
Арзылаң мөге Бегзи-Хуурак Доңгак 1943 чылдың сентябрь 25-те бодунуң үе-чергези оолдар, кыстар-биле кады фронтуже аъттаныпкан. Украинада Сурмичи суурну хостаар дээш, тулчуушкунга ол аар балыгладырга, өске кезектиң дайынчылары ону тулчуушкун шөлүнден үндүргеш, госпитальче чорудупкан. Тыва эки турачылар эжин тулчуушкун шөлүнден тыппайн, ол өлүрткен-дир деп бодааш, 1944 чылдың февраль 11-де дайынчы Бегзи-Хуурак Доңгак амы-тынындан маадырлыы-биле чарылган дугайында бижимел дыңнадыгны эки турачыларның командылалы ооң ада-иезинче чорудупкан. Ол дыңнадыг бижик амгы үеде Тываның төп күрүне архивинде бар.
Шынында сержант Бегзи-Хууракты госпитальдан өске шериг кезээнче чорудупкан. Тыва дайынчы Румынияга чедир эрес-маадырлыг дайылдажып чорааш, 1944 чылдың октябрь 22-де база катап аар балыглаткан. 1945 чылдың апрель айга чедир эмнеткеш, ол чазын төрээн чуртунче чанып келген.
Арзылаң мөге Бегзи-Хуурак Доңгак Алдар орденниң III чергези, Ада-чурт Дайыны орденниң I болгаш II чергелери болгаш хөй-хөй медальдар-биле шаңнаткан. Ооң адын "Тываның XX чүс чылда алдарлыг кижилери" деп Күрүне номунче киир бижээн.
